Photo by: Bijay
For more photos: viewdharan.com

तरकारी मिठो तीतेकरेला
नबोले पनि झिम्काउ परेला
स्याबुना…….
सोए ढोले सोए अर्को ढोले खोए ।
यसरी स्वरमा स्वर मिलाउदै नाच्दै किरात र्राईहरुले गणतन्त्रको स्वागत गदै साकेला उभौली पर्व मनाएका छन् ।
आफुलाई प्रकृती पुजक मान्ने किरात र्राईले उधौली र उभौली पर्व बर्षा दर्ुइ पटक मनाउछन् । बैशाखे पूणिर्मामा मनाउने चाडलाई उभौली र मंसीर पूणिर्मामा मनाउने चाडलाई अधौली भनीन्छ ।
उभौली र उधौली पर्व र्राईहरुको वसोवास अनुसार फरक फरक ढंगले साकेला नाच्ने परंम्परा छ । उनीहरु साकेला थानमा गएर ढोल झाम्टा सिरलिङ वजाउदै साकेला सीली नाच्ने गर्छन । किरात र्राई विद्याथी संघका केन्द्रि महासचिव धिरेन्द्र रुम्दालीका अनुसार साकेला नाचको थालनी नाक्छोङ द्धारा कटुसको स्याउला गाडि गर्ने चलन छ । साकेला नाचको पनि विभिन्न किसीमको सिली हुन्छ । गोलाकार रुपमा नाचीने त्यो नाचको सिली परिवर्तन सिली माङपा र सिली माङमाले गर्छन । सिली माङ्पा र माङमाको निर्देशन अनुसार नाच परिपर्तन गरिन्छ ।
उधौली भन्दा उभौली पर्व र्राईहरुले भव्यताका साथ मनाउने गर्छन । सुृम्निमा र पारुहाङलाई आराध्य देवताको रुपमा पुजा गर्छन । प्रकृती पुजक भएकोले सुम्निमा र पारुहाङलाई नै उनीहरुले आकाश र धर्तिको प्रतिकको रुपमा मान्दै आएका छन् । साकेला थानमा स्थापना गरिएको सेतो र कालो ढुङ्गा सुम्निमा र पारुहाङको प्रतिकको रुपमा मानिन्छ । पर्वको अवसरमा र्राईहरु परंपम्परागत खाना, भेषभुषा लगाएर शुभकामना आदान प्रदान गर्ने गछन् ।
पहिचानको आन्दोलन गदे आएका किरात र्राईहरुको साकेला पर्वको अवसरमा यो वर्षदेखि सरकारले पनि र्सार्वजानीक विदा दिने घोषणा गरेको छ ।
यो बर्षसोईढोले सोई किरात राज्य खोई भन्ने नाराका साथ नेपालका विभिन्न स्थानमा साकेला नाच नाचियो ।

Jestha 15 gate Garatantra ghosana ko parkhai ma dharan ko bhanu chok ma dipawali gardai dharan basiharu.

त लाली गुरास भए छु ।
बनैभरी फुलीदिन्छ, मनैभरी फुलिदिन्छ ।
स्वर सम्राट नारायण गोपालले गाएको यी पंत्तिहरु झै अहिले तीनजुरे मिल्के जलजले क्षेत्रको वनमा रत्तम्मे गुरास फुलेको छ । तीनजुरेको डाडामा उभिएर चारै तीर आखा घुमाउदा जताततै गुरासको रुख मात्र देखिन्छ । रंगि चंगी गुरासे वन देख्दा उकालो ओरालो हिडेको थकाई समेत भुलिन्छ । तेह्रथुमको वसन्तपुर देखि मिल्के सम्म वाटैभरी गुरास फुलेको छ । गुरासको सुन्दरता देखेर मन थाम्न नसक्ने वटुवा, केटाकेटी, वुढापाका र पर्यटकहरुले फुल चटक्क टिपेर शीरमा सिउरिएर हिडेको दृष्य वाटै भरी देखिन्छ ।
चीसो हावापानी त्यसमाथी पनि गुरा“स फुलेको दृष्यले मनै आनन्द हुन्छ । अझ सेताम्म हिउले ढाकेको चादि झै टल्कीएको मकालु, कंचनजंघा, कुम्भकर्ण्र्ााहमालको दृष्य हर्ेन तीनजुरे मिल्के जलजले क्षेत्रमा धेरै पर्यटकहरु आउने गरेको पाईन्छ ।
तेह्रथुम, ताप्लेजुङ र संखुवासभा तीन जिल्लाको संगम स्थलमा गुरास हर्ेन जादा वीचमा पाच पोखरी, चौकी वजार, मंगलवारे वजार र गुफा पोखरी वजारमा थुप्रै होटलहरु पाईन्छ ।
वि.सं २०१८ सालमा लालीगुरा“सले राष्ट्रिय फूलको मान्यता पाएको हो । यसलाई अंग्रेजीमा -Rhododendron)भनिन्छ । यसको वैज्ञानीक नाम -rhododendron arboreum) हो । गुरास फागुन देखि साउन सम्म फल्ने गरेको आईयुसीएनले जानकारी दिएको छ । आईयुसीएनका अनुसार गुरास समुन्द्री सतहको १२ सय मटिर देखि ३६ सय मिटर सम्मको उचाईमा पाईन्छ । गुरासका अर प्रजाती एक हजार मिटर देखि ५५ सय मिटरको उचाई सम्म पनि पाईन्छ । सवैभन्दा बढि उचाईमा पाईने गुरास Rhododendron niviali िहो । नेपालमा ३२ प्रजातीका गुरास पाईन्छ । त्यसमध्ये २८ प्रजातिका गुरा“स तीनजुरे, मिल्के जलजले क्षेत्रमा पाईन्छ ।
जिल्ला बन कार्यलय संखुवासभाका अनुसार तीनजुरे, मिल्के, जलजले क्षेत्रमा रोडोडेनड्रोन कावानियानम र रोडोडेन्ड्रोन लोन्डेसी भन्ने गुरास प्रजात नेपालमा मात्र पाईन्छ ।
पद यात्राको लागि अत्यन्तै उष्कृष्ट पनि छ ।

parliament members with other personalities taking photographs in the beauty of gurash. (left to right ) professor Sarita Aryal, Til kumar meyangbo, Raghu panta & Ishor pokheral.

Gurash (Rhododendron)

Gurash of Tinjure, milke & Jaljala area in terhathum,sangkhuwasava & taplejung district. 28 different species are found here.

संविधानसभाको निर्वाचनमा तेस्रो लिङ्गी १२ जनाले उमेदवारी दिएका छन् । 

 यसरी नेपालमा पहिलो पटक उनीहरुले उमेरदवारी दिएका हुन ।

प्रत्यक्षमा

१ सुनसरी क्षेत्र नं १ बाट दिपक र्राई    - नेकपा संयुत्त

२ सुनसरी क्षेत्र नं २ बाट सुधनलाल चौधरी - स्वतनत्र     

३. सुनसरी क्षेत्र नं ६ बाट श्रवण चौधरी - नेकपा संयुत्त

४ कास्की क्षेत्र नं ४ बाट मिन वहादुर गुरुङ- नेकपा संयुत्त

५  नेपालगन्ज क्षेत्र नं ३ बाट.रजत अलि  - स्वतन्त्र

६ स्याङ्ज क्षेत्र नं २ बाट रुद्र बहादुर थापा  नेकपा संयुत्त

७.  विरगन्ज क्षेत्र नं १ बाट विजय महतो काईरी नेकपा संयुत्त

८. बुटवल क्षेत्र नं ४ बाट सन्त बहादुर पुन स्वतन्त्र

९.भैरवा क्षेत्र नं २ बाट रामकृष्ण गुरुङ   स्वतन्त्र

१०. सप्तरी क्षेत्र नं १बार्टर् इन्द्र नारायण चौधरी नेकपा संयुत्त 

समानुपातिकमा  

१ नेपाल बिकास पर्टि म्याग्दीबाट एक महिला तेस्रो लिङ्गी

२ गोरख क्षेत्र नं 2 बाट नेकपा संयुत्तबाट सुनील वावु पन्त

1.doc